Steunpunten

Lokale (stads)musea en hun participatieve werking: opstart traject

FARO - ma 13/03/2017 - 17:43

Eind maart start een collegagroep van 'kleine' musea op om samen te reflecteren over hun participatieve visie en werking. In een traject van vier bijeenkomsten gespreid over 2017 bekijken de deelnemende musea hun rol en mogelijkheden binnen het lokale netwerk en gaan ze samen op verkenning hoe hun participatieve werking structureel kan worden verankerd in de organisatie. In de collegagroep kunnen de musea hun praktijken beschrijven, ideeën delen, én elkaar heel wat feedback geven en een critical friend zijn voor elkaar. 

Deze collegagroep is een organisatie van FARO, ICOM Vlaanderen, Heemkunde Vlaanderen, Musea en Erfgoed Mechelen, Musea Lier, en erfgoedcel Kempens Karakter.

Voor meer informatie kunt u terecht bij FARO-medewerkers olga.vanoost@faro.be en hildegarde.vangenechten@faro.be.

Categorieën: Steunpunten

Inspiratie uit Nederland: de Tweede Wereldoorlog herdacht

FARO - ma 13/03/2017 - 16:44

De Tweede Wereldoorlog blijft een ankerpunt in de West-Europese geschiedenis en herinnering. De volgende jaren zal ongetwijfeld veel aandacht uitgaan naar de herdenkingen van 75 jaar bevrijding (2019) en het einde van de Tweede Wereldoorlog (2020). Het is in dit opzicht zeker interessant om te kijken naar Nederland. Al in 2016 hebben daar diverse WOII-spelers de krachten gebundeld in het Platform WOII.

In april 2016 sloegen vijf gerenommeerde Nederlandse WOII-organisaties de handen in elkaar voor de oprichting van Platform WOII. "We willen de krachten bundelen en de vele prachtige initiatieven en activiteiten die de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend houden elkaar laten versterken", zo klonk het toen. Door samenwerking wil het Platform belangrijke thema’s in de kijker zetten, zoals ideologie, bezetting, vervolging, verzet en vrijheid. En dit alles op veel plekken, verspreid over heel Nederland. Hierbij wordt ook samengewerkt met andere, lokale organisaties en partners in media, entertainment, toerisme en theater. Het doel van dit alles? “Het is voor alle Nederlanders belangrijk om te weten en te beseffen wat deze oorlog zó ingrijpend maakte, dat deze periode ook nu nog een referentiepunt is in onze samenleving en voor de vrijheid die wij ervaren."

Het uithangbord van het Platform is www.tweedewereldoorlog.nl. Met deze website wil het platform zoveel mogelijk thema’s, activiteiten, organisaties, maar ook foto’s, verhalen en collecties met elkaar verbinden. De website is inmiddels flink aangevuld en goed op weg om het Nederlands referentiepunt te worden voor al wie interesse heeft in WOII of plannen heeft voor een WOII-project. Voor erfgoedwerkers uit Vlaanderen biedt de website eveneens heel wat informatie en inspiratie.

In Vlaanderen?

Ook in Vlaanderen is het moment aangebroken om na te denken over de herdenking van de Tweede Wereldoorlog. (Hoe) wilt u met dit thema aan de slag? En wat zijn de blinde vlekken in de kennis over de Tweede Wereldoorlog in uw gemeente, stad of regio? Om u op weg te helpen, organiseren wij drie thematische cursusdagen onder de titel: 'Hoe herdenkt u straks 75 jaar einde van de Tweede Wereldoorlog?' Wij, dat zijn: FARO, CegeSoma (Rijksarchief), het Instituut voor Publieksgeschiedenis en Heemkunde Vlaanderen.

Op elke cursusdag zal een gerenommeerd historicus het thema en de recentste historische inzichten toelichten. Daarna gaan we in op de bronnen die u kan gebruiken en enkele mogelijke onderzoeksvragen. Wilt u meer weten over deze cursusreeks? Klik dan hier.
 

Op de foto: vreugde in Hilversum bij de Bevrijding (Nationaal Archief/fotocollectie Anefo, licentie CC-BY).

Categorieën: Steunpunten

Welke vacatures publiceerde de cultureel-erfgoedsector in 2016?

FARO - ma 13/03/2017 - 16:16

Voor de vierde keer analyseerde FARO de vacatures die verschenen op de FARO-website. In 2016 telden we 118 Vlaamse vacatures waarin kandidaten gezocht werden voor specifieke cultureel-erfgoedopdrachten(*). Dat is ongeveer evenveel als in 2015 (124) en 2013 (119); enkel 2014 steekt er ferm bovenuit met 166 vacatures.

Zestig procent van de jobaanbiedingen kwam van musea, ook in voorgaande jaren waren musea het best vertegenwoordigd als vragende partij. De meeste vacatures komen steevast uit het domein educatie en publiekswerking, al is er een daling te merken in absolute cijfers (39 in 2015, 22 in 2016). Net als in de voorbije jaren scoren onderzoekers en beleidsmensen goed (elk rond de 20 jobs). Het aantal vacatures voor archivarissen op onze website daalde licht.

Al bij al kunnen we dus vaststellen dat er geen grote verschuivingen zichtbaar zijn in het soort jobs dat jaarlijks op onze website verschijnt.

Aantal vacatures, ingedeeld per domein

Aantal vacatures, ingedeeld per organisatiesoort

(*) We namen enkel betaalde functies op in dit onderzoek, geen vrijwilligerswerk. Onderzoeksopdrachten aan universiteiten en algemene functies m.b.t. cultuurbeleid verschijnen ook op onze website, maar werden niet meegenomen in dit onderzoek. Hetzelfde geldt voor buitenlandse vacatures en algemene ondersteunende functies (administratief medewerker, boekhouder, medewerker restaurant). Ook onroerend erfgoed ontbreekt in dit overzicht.

Categorieën: Steunpunten

Nieuwe editie summer school etnografische collecties. Schrijf u nu in!

FARO - ma 13/03/2017 - 15:30

De Faculteit Ontwerpwetenschappen van de Universiteit van Antwerpen organiseert samen met Etnocoll, de Koning Boudewijnstichting en FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed een tweede editie van de summer school 'Ethnographic collections, aspects of research, preservation and conservation'. Van 23 tot en met 31 augustus 2017 dompelen we u onder in een intens achtdaags programma. De focus ligt bij etnografische artefacten, meer specifiek uit organische materialen.

De summer school brengt experten uit diverse domeinen samen op een collaboratieve en interdisciplinaire manier. Alle informatie over dit evenement vindt u terug op de website van de Universiteit van Antwerpen. Inschrijven kan tot 30 april 2017.

Benieuwd naar hoe de eerste editie verliep? Alle blogposts over de editie 2016 kunt u terugvinden op de FARO-website.

Categorieën: Steunpunten

Strips en het geheugen: het colloquium

FARO - ma 13/03/2017 - 15:00

Zopas liep een persbericht binnen met als titel "Veiling van de grootste auteurs van de 9e kunst". Begin april gaan in Parijs bij een bekend veilinghuis weer een heleboel loten origineel striperfgoed onder de hamer, waaronder een illustratie in Chinese inkt uit ‘Kuifje in Amerika’, uit 1937. Na het verkooprecord in november vorig jaar - van zegge en schrijve 1,55 miljoen euro -  voor een plaat uit ‘Mannen op de maan’ (1954) zijn de verwachtingen op zijn zachtst gezegd hooggespannen. De inzet en de bestemming van het striperfgoed zijn een van de onderwerpen van het vierdaagse internationale ‘Comics and memory’-colloquium dat eind april in Gent plaatsvindt.

Zo gaat het rondetafelgesprek op 20 april (in Vooruit) over ‘The Memory of Comics In and Out of the Institutions’. We kopiëren gemakshalve de tekst van de aankondiging:

“Long considered as trash, as artifacts belonging to the fringes of culture, comics were not originally meant to be preserved: yet, as is often the case with ephemeral objects of popular culture, comics have the potential to be rediscovered and to acquire a new value. With the slow but steady legitimization of the ‘ninth art,’ initiatives to collect, preserve, and archive the memory of comics have proliferated: with the emergence of museums and libraries dedicated to the conservation of comics on one hand, or through reprints, digital archives, historiographic projects, and other types of memory-making activities on the other. This roundtable brings together archivists involved in different kinds of comics preservation activities to discuss the institutionalization of comics memory as well as the alternative grassroots networks that have always been vital for the transmission of comics heritage.”

Ondergetekende maakt deel uit van het panel, naast Philippe Capart, Simon Grennan, Gunnar Krantz, Pascal Lefèvre, and Roger Sabin. De thematiek van dit panelgesprek sluit naadloos aan bij het in faro aangesneden dossier over de omgang met het striperfgoed.

Verder zijn er tal van lezingen, workshops en andere rondetafelgesprekken. U vindt alle info op de website van het colloquium.

Comics and Memory is een internationale NNCORE-conferentie, georganiseerd in de Universiteit Gent tussen 19 en 21 april 2017, in samenwerking met de KU Leuven, UCLouvain (GRIT), en de ACME onderzoeksgroep rond strips (Université de Liège). De conferentie "wil de complexe relaties tussen strips en het geheugen onderzoeken. Meer bepaald doorheen het prisma van de persoonlijke en collectieve blik, maar ook door de blik van het medium zelf, alsook herinneringspraktijken."

De conferentie is gratis en voor iedereen toegankelijk. Warm aanbevolen dus!

Categorieën: Steunpunten

“Leren zal veel meer via het werk moeten verlopen”

FARO - ma 13/03/2017 - 12:02

Werknemers van de toekomst zullen zich continu moeten bijspijkeren. Dat is de belangrijkste conclusie uit het rapport 'Toekomstverkenningen arbeidsmarkt 2050' dat het Steunpunt Werk (HIVA) onlangs publiceerde. Dit blogbericht vat samen waarom levenslang leren belangrijker wordt dan ooit, wat de uitdagingen in Vlaanderen zijn en hoe u, vandaag al, toekomstgericht kunt werken.

Wat maakt professionele ontwikkeling anno 2050 nog belangrijker dan vandaag?

De tijd dat je veertig jaar lang dezelfde job uitoefende bij dezelfde werkgever, ligt ver achter ons. Er is veel meer keuze, en omdat kiezen ook verliezen is, zit de sector van de loopbaanbegeleiding duidelijk in de lift. Bijscholing, laat staan herscholing is vandaag de dag minder populair, en dat zal in de toekomst zeker veranderen. Enkele observaties uit de toekomstverkenningen:

  • De jobinhoud zal vlugger dan ooit evolueren. Werknemers zullen zich continu moeten bijscholen want hun diploma’s verouderen sneller en sneller. Aanpassing wordt een voorwaarde om de job te kunnen behouden. Deze 'kwalificatieveroudering' is een sociaal risico, want het kan er voor zorgen dat mensen die zich niet op tijd hebben bijgeschoold uit de boot vallen.
  • Door snelle economische veranderingen zullen we mensen niet altijd jobzekerheid kunnen geven. Daarom wordt de 'employment security' belangrijker. Het is in ieders belang om de inzetbaarheid van mensen zo groot mogelijk te houden zodat transities naar andere organisaties mogelijk zijn.
  • De meerderheid van de jobs in de toekomst zal een hoge kwalificatie vragen. Dit betekent dat we samen moeten bekijken hoe laaggeschoolden kansen kunnen krijgen om zich verder te ontwikkelen.


Kortom: de werknemer van de toekomst moet meer dan ooit beslissingen nemen over de eigen loopbaan. Dit vergt nieuwe competenties zoals het reflecteren over de eigen mogelijkheden en talenten. Geen eenvoudige klus en dus is coaching absoluut welkom.

Heeft Vlaanderen uitdagingen op dit vlak?

U zou kunnen denken: er is toch al veel, opleidingscheques, loopbaanbegeleiding, tijdskrediet. Toch loopt Vlaanderen in vergelijking met andere landen achter en zijn we dus wat toekomstgericht opleiden betreft niet de beste leerling van de klas:

  • In vergelijking met andere landen is er sprake van onderparticipatie en onderinvestering in levenslang leren. In Vlaanderen neemt men weinig deel aan professionaliseringsinitiatieven. Het aanbod is beperkt en werkgevers staan doorgaans niet te springen om hier tijd en geld voor vrij te maken.
  • De kloof tussen opleiding en arbeidsmarkt is in Vlaanderen groter dan in andere landen. Onze bachelor- en masteropleidingen richten zich vooral op initieel onderwijs. In de USA en Australië en in mindere mate ook Nederland is het veel normaler dat mensen na een paar jaar werken weer naar de schoolbanken terugkeren.
  • In vergelijking met andere landen treden Vlaamse jongeren pas laat in op de arbeidsmarkt: ze blijven lang studeren, stapelen het ene diploma op het andere, maar doen nauwelijks praktijkervaring op.
  • Er zijn nog heel wat drempels die mensen tegenhouden om van werk (of sector) te veranderen. Zo kunnen bepaalde rechten (bv. op tijdskrediet) niet worden overgedragen.


Kortom: er is nood aan een andere leer- en werkcultuur. Werknemers moeten meer tijd en ruimte kunnen maken voor vorming tijdens hun loopbaan. Aan de andere kant moeten onderwijsinstellingen meer bruggen slaan naar de arbeidsmarkt.  Het rapport 'Toekomstverkenningen arbeidsmarkt 2050' geeft een grote reeks concrete suggesties hoe dit gerealiseerd kan worden.

Wat kunnen we vandaag al doen?

Toekomstgericht personeelsbeleid betekent dus: investeren in de blijvende inzetbaarheid van uw mensen en de kloof tussen de arbeidsmarkt en opleidingen dichten. FARO is proactief en zet daarom in op het traject 'Tijd voor vakmensen'. U kunt nu al:

  • De leercultuur in uw organisatie veranderen. Geef uw mensen kansen om bij te leren en zie dat niet als een overbodige luxe. Erken ook andere vormen van leren dan de traditionele cursus. Wisselleren, jobshadowing, mentoring en collegagroepen zijn alternatieve vormen van leren waar men veel kan opsteken.
  • Nadenken over het 'nieuwe werken': vormen van thuiswerk, aangepaste werkuren, inzetten van tijdskrediet, zelfsturende teams …
  • De kloof tussen opleiding en arbeidsmarkt verkleinen door boeiende stageplaatsen en thesisonderwerpen aan FARO door te geven.
  • Coachend leidinggeven en talentgerichte loopbaangesprekken met uw werknemers voeren. We leggen de basis van jobcrafting aan u uit op 25 april. In het najaar van 2017 zetten we daar verder op in. 
  • Medewerkers inspraak geven in het vormingsbeleid. Teken dus een vormingsplan uit, bijvoorbeeld met behulp van ons stappenplan.
  • Aangeven welke concrete vormingsnoden er bestaan binnen uw organisatie. Neem contact op met Jacqueline van Leeuwen of kom naar ons vormingsoverleg op 20 april.


Vragen, suggesties of nood aan advies op maat? Neem contact op met Jacqueline van Leeuwen.

Categorieën: Steunpunten

Basisnormen voor een kwaliteitsvol waarderingstraject

FARO - do 09/03/2017 - 18:41

Ze zijn er, de basisnormen voor een kwaliteitsvol waarderingstraject voor het cultureel-erfgoedveld. Een sectorbrede werkgroep die ervaring heeft opgebouwd met dergelijke trajecten, werkte deze basisnormen uit. Het resultaat is een uitpuring, een terugkeer naar de essentie van een waardering, los van de bestaande handleidingen, de doelgroep (=sector) en het doel.

De basisnormen zijn opgebouwd rond zes aspecten die niet mogen ontbreken in een waarderingstraject. Een stelling beschrijft in een of enkele grijs gemarkeerde regels wat elk aspect inhoudt. Daarna volgt een toelichting, die afgesloten wordt met de minimumvereisten per aspect. De grijs gemarkeerde regels kunnen we eveneens lezen als een opbouw van de basisnormen. Bij de basisnormen hoort een verklarende woordenlijst waarin veel voorkomende termen worden gedefinieerd. De in de woordenlijst opgenomen termen worden in deze tekst onderlijnd.

Waarom kwaliteitsvol waarderen? 

In alle aspecten van collectiebeheer en -behoud (onder andere missie en visie, collectiebeleidsplan, aanwervingsbeleid, klimaatbeheersing, risico-analyse, prioriteitenlijst calamiteitenplan) duikt de noodzaak op om een waardering van het cultureel erfgoed uit te voeren.

In onze huidige samenleving beschouwen we erfgoedwaarden niet meer als objectieve waarheden die in steen gebeiteld zijn, maar als sociale constructies, door mensen toegeschreven aan het erfgoed. Waarden variëren dus naargelang de persoon en de tijd. Een logisch gevolg hiervan is dat het proces van waarderen allesbehalve een eenzame activiteit van een expert is, maar participatief moet zijn. In elk geval moeten we de standpunten meenemen van alle betrokkenen die om dit erfgoed geven. Het is belangrijk dat dit zo rationeel mogelijk gebeurt. Doordat er meerdere mensen bij betrokken zijn, vermijden we dat een waardering overkomt als een willekeurig oordeel of een afweging waarop slechts één individu invloed heeft gehad. Om dezelfde reden is het belangrijk dat we gefundeerd argumenteren waarom iets wel of niet belangrijk wordt bevonden voor een bepaald doel.

Een waardenstelling biedt een sterke en beredeneerde argumentatie om uit te leggen waarom het erfgoed belangrijk is en behouden moet blijven, of waarom bepaalde elementen net mogen verdwijnen uit de eigen collectie en beter passen in een andere collectie of context. Erfgoedorganisaties zijn steeds meer gedwongen om hun collectievorming te verantwoorden. Het erfgoed dat zij beheren is niet vanzelfsprekend waardevol meer. Daarom is waardering een sterk instrument om de betekenis en het belang van het erfgoed en de nood aan professionele erfgoedzorg te communiceren. Een waardenstelling belicht de rijkdom en diversiteit van het erfgoed, terwijl het een scala aan belanghebbenden erkent. Daarmee draagt een waarderingsproces bij aan een draagvlak voor het erfgoed, wat bijvoorbeeld kan resulteren in een sterkere vrijwilligerswerking en een groter engagement van belanghebbenden en erfgoedgemeenschappen.

Maar dit is nog niet alles. Bij de aanvraag van een subsidie of fondsenwerving is een waardenstelling een onmisbare troef. Rond de erfgoedwaarden kunnen promotie-, ontsluitings- en toeristische strategieën ontwikkeld worden. Het expliciteren van waarden faciliteert ook de transmissie van het belang van het erfgoed over generaties en culturen heen. De pluraliteit van de huidige waarderingsaanpak zorgt ervoor dat erfgoedwerking beter kan aansluiten op de hedendaagse maatschappij.

Subsidiereglement waardering cultureel erfgoed

Een waarderingstraject is een hele klus. Daarom lanceerde de minister van Cultuur midden januari 2017 een reglement om pilootprojecten waardering te financieren en zo impulsen te geven aan deze praktijk én expertise op te bouwen en te delen zowel in de organisaties zelf als in het veld. Cultureel-erfgoedorganisaties die een structurele subsidie ontvangen op basis van het Cultureel-erfgoeddecreet van 2012 voor een activiteit op landelijk niveau kunnen deze subsidie aanvragen. Meer info vindt u hier terug.

Waar komen we vandaan?

In Vlaanderen hebben we nog maar weinig ervaring met dergelijke waarderingstrajecten. Sinds 2012 buigt een interprovinciale werkgroep waardering zich over de problematiek. Intussen hebben we al heel wat bereikt. In 2014-2016 werkte het CRKC samen met de provincie Antwerpen en de provincie Oost-Vlaanderen een handleiding uit voor het waarderen van religieus erfgoed. In 2015-2016 werd een handleiding uitgewerkt voor het waarderen van agrarisch erfgoed, een samenwerking van het CAG met de provincie West-Vlaanderen. Er werden eveneens studiedagen op touw gezet door FARO en de provincie West-Vlaanderen.

In faro | tijdschrift over cultureel erfgoed, jaargang 8, nummer 3, focusten we op waardering en selectie met bijdragen vanuit de verschillende deelsectoren. Later werd een bevraging georganiseerd van de sector in verband met de wenselijkheid en haalbaarheid van een sectorbrede (cultureel-erfgoed)waarderingsmethodiek. Hieruit ontwikkelden we de basisnormen.

Toekomstplannen

Nu de basisnormen zijn afgerond en klaar zijn voor gebruik en terugkoppeling, werken we momenteel aan een toolbox. In de toolbox kiest de gebruiker vanuit het soort erfgoed en de vraagstelling welke methode/handleiding hij zal toepassen. Deze toolbox wordt opgebouwd vanuit de basisnormen en is klaar tegen september 2017. In een latere fase zullen een aantal organisaties de toolbox en de basisnormen uittesten en verder verfijnen.

U kan de basisnormen hier rechtstreeks downloaden (pdf), of terugvinden als e-document elders op deze website.

Categorieën: Steunpunten

23 musea slaan de handen in elkaar voor de tiende editie van Museum Night Fever

FARO - do 09/03/2017 - 14:46

Museum Night Fever, de jaarlijkse nacht van de Brusselse musea gaat de uitdaging dit jaar voor de tiende keer aan: bezoekers overtuigen van de hedendaagse relevantie van musea en de vlam bij een soms terughoudend publiek nieuw leven inblazen. Naar jaarlijkse gewoonte is de inzet ook nu weer hoog: creatieve ideeën uit de hoofden van bijna 1.000 jonge, brandend ambitieuze artiesten in wisselwerking met de collecties van een twintigtal Brusselse musea. Op 11 maart worden 23 musea heruitgevonden door jongeren en blijven de deuren open tot 1 uur ‘s nachts voor een buitengewone avond.

10 jaar

In 2008 ontdekten 4.500 enthousiaste bezoekers het evenement in een bescheiden aantal van zeven deelnemende musea. Tijdens de vorige editie verwelkomde MNF net geen 17.000 bezoekers en intussen nemen er minstens 20 Brusselse musea deel. Voor de tiende editie van MNF openen niet minder dan 23 musea hun deuren van 19 tot 1 uur. Dit jaar vallen daar ook musea onder die minder bekendheid genieten bij het grote publiek, zoals het Art & Marges museum (dat zich specialiseert in outsiderkunst of art brut), La Fonderie (het Brussels museum voor Arbeid en Industrie) of het mysterieuze museum voor Fantastische Kunst (MAF).

Ook de ‘vaste klanten’ nemen deel, de grote publiekstrekkers zoals: BOZAR, WIELS, het Museum voor Natuurwetenschappen, het Legermuseum en het BELvue museum. Drie musea staan voor hun vuurdoop en nemen voor de eerste keer deel aan MNF. In ARGOS, Centrum voor Kunst en Media, staat de hele avond in het teken van de geschiedenis van dans en performance, ondersteund door Opera Capture Club. De Boghossianstichting (Villa Empain) gaf aan Destelheide en de Koekelbergse Alliantie van Knutselaars toestemming de art nouveau-villa om te bouwen naar een 'Villa en pain'. Ten slotte luistert het FTRSND-collectief de tentoonstelling van Delta op in het MIMA, Millennium Iconoclast Museum of Art en Cultuur 2.0.

Gidsen en gidsen in opleiding

In heel wat musea kunnen de bezoekers zich laten rondleiden door jongeren en studenten in opleiding. Het gaat hierbij niet om rondleidingen in de klassieke zin van het woord, wel om persoonlijke en korte toelichtingen bij zelfgekozen werken.

Meer informatie

Het volledige programma van MNF is, net als alle praktische informatie, terug te vinden op www.museumnightfever.be. Museum Night Fever is een initiatief van de Brusselse Museumraad.

Categorieën: Steunpunten

Musea nemen deel aan Access Day van 10 tot 12 maart 2017

FARO - do 09/03/2017 - 12:30

Sinds 2015 nemen diverse organisaties wereldwijd deel aan International Access Day. Met dit initiatief tonen zij hun engagement om zich zo toegankelijk en klantvriendelijk mogelijk op te stellen voor personen met een fysieke beperking. Toerisme Vlaanderen neemt het voortouw om ook in Vlaanderen en Brussel tijdens Access Day een zo ruim mogelijk cultureel en vrijetijdsaanbod te bundelen voor personen met een beperking. FARO ondersteunt vanzelfsprekend dit initiatief. Het resultaat is een mooie reeks activiteiten – onder meer van musea – die hun (vaak structureel) aanbod die dagen extra in de kijker plaatsen.

Het programma van Access Day vindt u hier.

Interessant is ook de vorming ‘Onthalen en begeleiden van bezoekers met een beperking’ op 14 en 16 maart 2017.

Categorieën: Steunpunten

Auteursrechten: uw weg kwijt?

FARO - do 09/03/2017 - 11:32

Auteursrechten en aanverwante rechten zoals privacy- en portretrechten hebben een grote impact op de werking van erfgoedorganisaties. Erfgoedwerkers worden er dus meer dan eens mee geconfronteerd. Vindt u uw weg niet in dit complexe rechtsgebied, of zit u met concrete vragen? Neem dan deel aan de workshop die FARO organiseert op 8 juni 2017.

In deze interactieve infosessie door advocaat Joris Deene krijgt u een stevige introductie in het auteursrecht, in het bijzonder de onderdelen ervan die relevant zijn voor erfgoedorganisaties. Er is bijzondere aandacht voor nieuwe ontwikkelingen. Volgende aspecten komen aan bod:

  • introductie tot het auteursrecht, naburige rechten en andere intellectuele eigendomsrechten;
  • toelichting bij de werking van de beheersvennootschappen;
  • aanverwante thema’s (bv. privacywet, portretrecht);
  • bijzondere focus op uitzonderingen in de Auteurswet waar erfgoedinstellingen gebruik kunnen van maken, zoals de nieuwe uitzondering voor ‘verweesde werken’;
  • licentiemodellen en contractmodellen (contractrecht) voor het klaren van rechten;
  • gebruik van Creative Commons licenties en de ‘open data licenties’ v/d Vlaamse overheid.


Meer info en inschrijving.

Om u goed voor te bereiden raden we u aan om vooraf de basisprincipes over het auteursrecht en de themadossiers (bv. over verweesde werken) door te nemen op de website www.auteursrechtensamenleving.be. Deze cursus is een organisatie van FARO i.s.m. het Samenwerkingsverband Auteursrecht en Samenleving.

FARO coördineert ook de Gebruikersgroep cultureel erfgoed en auteursrecht, voor meer info: jeroen.walterus@faronet.be

Categorieën: Steunpunten

Erfgoedprijs provincie West-Vlaanderen. Nomineer uw kandidaat en win!

FARO - do 09/03/2017 - 10:20

Op 25 november 2017 reikt de provincie West-Vlaanderen de tweejaarlijkse Erfgoedprijs uit. Op deze dag bekroont het provinciebestuur organisaties of personen die in de periode 2015-2017 in het oog sprongen met een erfgoedproject. Bezocht u een boeiende tentoonstelling? Liet u zich verrassen in een recent opgericht of recent vernieuwd museum, op een erfgoedsite of in een monument? Of ontdekte u West-Vlaams erfgoed via een route, een website, een evenement, of op nog een andere manier? Laat het weten via de website van de provincie West-Vlaanderen en nomineer voor 7 april 2017 uw favoriete kandidaat. U maakt meteen zelf ook kans op een van de twintig leuke prijzen!

Categorieën: Steunpunten

Cijfers voor de omgevingsanalyse

FARO - wo 08/03/2017 - 14:21

Om erover te waken dat de doelstellingen van de organisatie gebaseerd zijn op reële noden en behoeften, voeren we een omgevingsanalyse uit. De omgevingsanalyse is een analyse van de eigen organisatie in relatie tot de verschillende krachten en spelers uit de omgeving. In deze blogpost gaan we dieper in op het cijfermatig in kaart brengen van de directe omgeving waarin de organisatie opereert. De focus ligt hierbij op de situatie vandaag.

Waarom de brede omgeving in kaart brengen?

Een erfgoedorganisatie opereert niet in een sociaal-maatschappelijk vacuüm. Zo zijn er heel wat krachten en evoluties van buitenaf waar u als erfgoedorganisatie niet meteen vat op hebt, maar die toch in meerdere of mindere mate uw beleid mee kunnen of zullen bepalen. Om adequaat te kunnen inspelen op de huidige situatie en toekomstige ontwikkelingen is het daarom essentieel om de externe omgeving in kaart te brengen. Nu is het vaak zo dat deze externe omgeving zich hoofdzakelijk cijfermatig in kaart laat brengen. Al snel stellen zich hierbij volgende vragen:

  • Welke cijfers zijn relevant?
  • Waar vind ik cijfermateriaal?
  • Waar moet ik op letten bij het gebruiken van bestaande cijfers?

Welke cijfers zijn relevant?

In Vlaanderen/België worden heel wat cijfers verzameld op diverse niveaus. Het is dan ook geen sinecure om door de bomen het bos te blijven zien en om de voor u meest relevante cijfers terug te vinden. Bovendien bestaan er per domein verschillende soorten cijfers waardoor u als cijferleek al vlug horendol wordt.

Om te bepalen welke cijfers u nodig hebt en waar u op zoek naar dient te gaan, is het daarom belangrijk om op voorhand goed na te denken over hetgeen waar u behoefte aan hebt. De relevantie van uw cijfers bepaalt u dus zelf in functie van de vragen die u tijdens uw  beleidsplanningsoefening stelt en de doelstellingen die u wenst te verwezenlijken.

Waar vind ik cijfermateriaal?

Gegeven het grote aanbod aan databronnen is het niet altijd eenvoudig om snel de meest recente en meest relevante cijfers terug te vinden. In wat volgt doen we dan ook geen poging om een alomvattend overzicht te geven. We wijzen liever op een aantal websites waarvan wij vinden dat u ze zeker moet kennen. Voor andere databronnen kunt u mij steeds contacteren.    

De drie belangrijke startplaatsen voor recent en betrouwbaar cijfermateriaal zijn wellicht:


Omwille van de veelheid aan cijfermateriaal zijn deze sites helaas ook niet meteen de meest overzichtelijke en gebruiksvriendelijke. Maak daarom zoveel mogelijk gebruik van het werk dat reeds door anderen is geleverd, zowel op lokaal vlak (cultuurbeleidsplan, jeugdbeleidsplan …) als op bovenlokaal niveau.

Vooral de gemeentelijke profielschetsen voor Vlaanderen en Brussel, de gegevens van de Stadsmonitor (voor de Vlaamse groot- en centrumsteden) en het jaarlijkse Vrind-rapport (voor het Vlaamse niveau) zijn waardevolle bronnen. Voor Brussel is ook de omgevingsanalyse 'Brussel in cijfers' uit 2015 een heel handzaam document.

Ga trouwens ook eens na of uw eigen stad of gemeente een online dashboard of tool heeft waar allerlei cijferreeksen te raadplegen zijn. Steden zoals Antwerpen, Brussel of Gent hebben dergelijke tools, waarbij u profielschetsen krijgt of kan genereren tot op het niveau van de deelgemeente of zelfs de wijk.  

Daarnaast beschikt ook Toerisme Vlaanderen over een kenniscentrum en een open dataportaal waarvan sommige gegevensreeksen bruikbaar kunnen zijn in het kader van uw eigen omgevingsanalyse. Ook sommige provinciale toeristische diensten, zoals Westtoer en het Brussels Toerisme Observatorium hebben een uitgebreide gegevensbank.

Richtlijnen voor het gebruik van cijfermateriaal

Cijfers zijn onontbeerlijk in een goede omgevingsanalyse, maar ze dienen wel correct gebruikt te worden. Daarom enkele richtlijnen:

  • Pas op met absolute getallen. Gebruik ook relatieve grootheden (percentages, verhoudingen …). Gebruik bijvoorbeeld naast een cijfer voor het aantal bewoners ook het cijfer voor de bevolkingsdichtheid (aantal inwoners/km²).
  • Vergelijk waar mogelijk in tijd en ruimte. Gebruik zoveel mogelijk trendcijfers (evoluties doorheen tijd weergeven); vergelijk met buurgemeenten, regio, arrondissement, provincie, Vlaanderen … en maak gebruik van prognoses en toekomstverkenningen.
  • De meest recente cijfers zijn niet altijd nodig. Maatschappelijke evoluties treden slechts zelden bruusk op
  • Denk goed na over het specifieke cijfer dat u zal gebruiken. Sommige cijfers kunnen een vertekend beeld opleveren. Gebruik bijvoorbeeld liever het mediaan inkomen dan het gemiddeld inkomen.
  • Wees je ervan bewust dat heel wat cijfers en samengestelde maten op basis van een aantal cijfers indicatoren zijn van een feitelijke toestand. Ze geven een richting aan en niet de werkelijkheid. Bv: indexen of maten van sociale achterstand.
  • Gebruik nooit cijfers op zich, maar plaats ze altijd in context. Cijfers op zich geven geen verklaring voor de realiteit. Ze hebben eerder een signaalfunctie. Ze moeten dus altijd geduid worden, vaak met kwalitatieve informatie of door ze te combineren met andere cijfers. Bv: lagere scholingsgraad in Westhoek: jonge hoogopgeleide mensen trekken weg wegens te  weinig aantrekkelijke jobs met carrièrekansen (brain drain).
  • Denk goed na over relevantie van cijfers voor uw omgevingsanalyse en toekomstig erfgoedbeleid.

Meer over beleidsplanning?
  • Meer lezen over het opmaken van een beleidsplan? In ons basisrecept beleidsplanning vindt u criteria en een checklist.
  • Het FARO-ondersteuningsaanbod in het voorjaar van 2017 kunt u hier bekijken
  • We verzamelen continu leestips op een ZEEF pagina


Deze blog is de zesde in een reeks van beleidsplanningsblogs, u vindt deze terug via de tag beleidsplan2017.

Categorieën: Steunpunten

Ons cadeau voor de Week van de vrijwilliger: Geweldig en gewild. 50 praktijkverhalen over vrijwilligerswerk in de erfgoedsector

FARO - wo 08/03/2017 - 14:15

Vrijwilligers in de erfgoedsector. Hoe doen ze het? Waar vindt u hen? Welke obstakels komt u zoal tegen in uw vrijwilligerswerking, en hoe gaat u daarmee om? Ter gelegenheid van de Week van de vrijwilliger lanceren we ‘Geweldig en gewild’. Deze gratis digitale bundel bevat maar liefst vijftig inspirerende voorbeelden van het vrijwilligerswerk in de erfgoedsector. U leest er boeiende, mooie en eerlijke verhalen van collega’s die stevig met beide voeten op de grond staan. Zo willen we u in uw vrijwilligerswerking ondersteunen. Want ervaringen van anderen kunnen ook u ongetwijfeld inspireren en enthousiasmeren.

De kracht van ‘Geweldig en gewild’ zit in de rijke verscheidenheid van voorbeelden. Of u nu vrijwilligers zoekt voor een groot evenement of een inventarisatieproject. Of u nu al lang tobt over hoe u een bestaande vrijwilligersploeg kan verjongen. Of u nu werkt voor een lokale vereniging, een erfgoedcel, stadsarchief of een groot museum … In deze bundel vindt u ongetwijfeld een inspirerend verhaal dat aansluit bij uw vragen en interesses. Tegelijk krijgt u een mooie inkijk in de motieven waarom vrijwilligers zich juist voor erfgoed engageren. Want bijna elk verhaal focust ook op de vrijwilligers zelf en op wat hen drijft.

Mocht u er nog aan twijfelen, ‘Geweldig en Gewild’ toont het met verve aan: de erfgoedsector kan niet zonder vrijwilligers. Want erfgoedvrijwilligers kom je haast overal tegen: van de lokale erfgoedvereniging tot en met de grote(re) instellingen. We dragen deze bundel dan ook op aan de talloze vrijwilligers in de erfgoedsector en de beroepskrachten die deze vrijwilligers ondersteunen. Want deze vrijwilligers zijn echt geweldig. En gewild. U leest hier waarom dat zo is.

Geweldig en gewild’ is een initiatief van FARO, Heemkunde Vlaanderen en Familiekunde Vlaanderen.

De digitale versie is hier gratis te downloaden. Wilt u liever toch een gedrukt exemplaar? Bij Heemkunde Vlaanderen kunt u dit tegen drukkostprijs bestellen.

Categorieën: Steunpunten

Schrijf u in voor de workshopreeks 'Erfgoedcollecties, gezondheid en welzijn'

FARO - wo 08/03/2017 - 12:43

De vormingsreeks Erfgoedcollecties, gezondheid en welzijn is nu volledig met de toevoeging van een laatste sessie op maandag 25 september in de Universiteitsbibliotheek van Leuven. Bij deze nieuwe vorming ligt de focus op interventies met erfgoedobjecten met als doel het verbeteren van het welzijn en de gezondheid. Meer informatie vindt u samen met een overzicht van alle data en locaties op deze pagina.

Categorieën: Steunpunten

Tweede druk van ‘Museum van het Gevoel’

FARO - di 07/03/2017 - 10:45

Begin december rolde het boek ‘Museum van het Gevoel. Musea op de huid van de samenleving’ van de drukpers. Amper drie maand later is het al toe aan de tweede druk. Zoals dat heet: het gaat als zoete broodjes over de toonbank. En omdat we niet zelf de loftrompet willen steken, vroegen we aan een aantal erfgoedwerkers die het boek intussen gelezen hebben wat zij ervan vonden.

Huis van Alijn

"De publicatie ‘Museum van het Gevoel’ raakt een gevoelige snaar in het Huis van Alijn. Niemand blijft onberoerd door de herkenbaarheid van het alledaagse en hoe we doorheen de tijd belangrijke momenten beleven. De museumcollectie zit barstensvol emoties, gedragen door objecten, geluiden,  foto’s, bewegend beeld, etc. Stuk voor stuk getuigen van persoonlijke levensverhalen. Hoe we als museum omgaan met deze emoties, staat centraal bij de realisatie van de nieuwe museumpresentatie in 2017. Het alledaagse bevat schone, liefdevolle en zachte emoties maar is evenzeer confronterend, pijnlijk, schurend en hard. Het Huis van Alijn wordt vaak als een ‘nostalgische’ plek omschreven. Net deze emotie, nostalgie als verlangen naar iets dat niet meer is of nooit was, is bijzonder complex, ook in museale context. De relatie tussen emoties en musea is gecompliceerd, emoties hebben voor elk museum een andere betekenis. Dit boek gaat in op deze complexiteit en is een eyeopener voor een vernieuwende museale visie. De auteurs gaan op zoek hoe publiek en emoties verbonden (kunnen) worden in een museale context. Via getuigenissen – een beproefde manier om emoties te integreren in museale opstellingen – van mensen in en naast het rijke museumlandschap worden interessante visies gedeeld. Kortom, een must-read voor elke museummedewerker." Els Veraverbeke, Conservator Huis van Alijn

Red Star Line

“In januari begon ik aan een boeiende, nieuwe uitdaging als directeur van het Red Star Line museum in Antwerpen. Extra nieuw omdat ik de voorbije 15 jaar in de ngo-wereld actief was. Ik ben dus erg groen achter de oren wat betreft erfgoed en musea. Het eerste boek dat me door verschillende collega’s werd aangeraden, was ‘Museum van het Gevoel’. Het boek is voor mij enerzijds een sterke introductie in wat er leeft in de sector, op welke strategische kruispunten we staan. Maar vooral is dit boek voor mij de geruststelling en bevestiging dat mijn overstap van een activistische mensenrechtenorganisatie naar een museum klopt. Musea zijn vandaag meer dan ‘stoffige, elitaire, nostalgische plaatsten’. Musea hebben een actieve rol te spelen in de samenleving; door reflectie en actualisering. Zoals de titel van het boek het mooi formuleert ‘op de huid van de samenleving’.” Karen Moeskops, Directeur Red Star Line Museum

Kazerne Dossin

“In deze woelige tijden verschuiven musea van collecties naar mensen. Van een klassieke pushbenadering - de curator weet wat getoond moet worden -naar een pull & connect-benadering - het zijn de diverse gemeenschappen zelf die bepalen wat ze willen zien, wat voor hen relevant is. Daar gaat ook het boek Museum van het gevoel over. Hedendaagse musea zijn geen plaatsen meer waar louter kunst en kennis wordt getoond, maar waar persoonlijke beleving, empathie en verbeelding centraal staan. Vroeger waren musea vaak een spiegel van het verleden. Maar vandaag creëren ze op actieve wijze een samenleving door te vertrekken vanuit een morele stellingname, burgerschap en bovenal verbondenheid. Mijn ideaal museum zet in op verbinden, het verbinden van verleden en heden, verbinden van gemeenschappen, verbinden van verhalen. Verbondenheid of samenhorigheid, dat is de grote doelstelling die onze musea moeten nastreven in dit uitdagende tijdperk.” Christophe Busch, Algemeen directeur Kazerne Dossin

Gallo-Romeins Museum

“Het boek Museum van het gevoel. Musea op de huid van de samenleving is een absolute must voor iedereen die vandaag een verschil wil maken in de museumwereld. De auteurs slaan je niet om de oren met ellenlange en abstracte theoretische modellen, maar reiken een brede waaier aan van persoonlijke getuigenissen, boeiende interviews en vooral heel wat praktische tips en tricks van mensen met voeling met de museumwereld. Dat gebeurt vanuit een menselijke benadering waarin emoties, zintuigelijke beleving en uiteindelijk de museumbezoeker centraal staan.“ Bart Demarsin, Coördinator tijdelijke tentoonstellingen Gallo-Romeins Museum

En nog anderen ...

“Musea zijn voor mij hedendaagse maatschappelijk bemiddelaars. Ontmoetingsplekken, stilteplekken, of net plekken waar je geweten én gevoel een schop onder de kont krijgt. Plekken waar respectvol en solidair kan worden 'beleefd'. 'Museum van het gevoel' belicht deze en vele gedaanten, middels praktijkvoorbeelden maar vooral ook door de 'gevoelens' bloot te leggen van betrokken zielen, uit de eigen of flankerende sectoren.” Jana Kerremans, Freelance schrijver, presentator en moderator (en afscheidnemend directeur Vlaamse Kunststeden)

Ook benieuwd? Bestel ‘Museum van het Gevoel’ vandaag nog.

In het maartnummer van faro leest u overigens een artikel over het boek, met interviews met Chris Dercon en Christophe Busch.

Categorieën: Steunpunten

Oproep stageplaatsen en thesisonderwerpen academiejaar 2017-2018

FARO - di 07/03/2017 - 10:42

Wat kunt u betekenen voor studenten? Welke kennis en kunde wilt u aan hen doorgeven? Kunt u hulp gebruiken bij een project? Of heeft u een prangende onderzoeksvraag? Op onze lijsten van stageplaatsen en thesisonderwerpen verzamelen we jaarlijks heel wat inspiratie voor studenten. Bezorg uw plannen voor het academiejaar 2017-2018  ten laatste op 15 april aan Jacqueline van Leeuwen. Geef studenten een unieke kans om de erfgoedsector te leren kennen!

Categorieën: Steunpunten

Imperial War Museum markeert zijn eeuwfeest

FARO - za 04/03/2017 - 17:51

Het Imperial War Museum werd in 1917 opgericht als gedenkteken voor een oorlog die toen nog volop woedde. Met allerlei middelen, zoals stempels in rantsoenboekjes, werd aan de Britten gevraagd om persoonlijke brieven en foto’s van nabestaanden die in de oorlog waren gesneuveld, op te sturen. Om zijn honderdste verjaardag te markeren maakt het museum deze persoonlijke herinneringen uit zijn eerste collectie publiek. Tegelijk tracht het met een nieuwe tentoonstelling die deze maand opent, de strijd voor de vrede in de afgelopen eeuw in kaart te brengen. U kunt er een reportage over bekijken op BBC News of op het Twitter-kanaal van BBC Breakfast.

Categorieën: Steunpunten

Vrijwilligerswet wordt aangepast

FARO - vr 03/03/2017 - 12:25

In 2015 bestond de Vrijwilligerswet tien jaar. Precies met die verjaardag hebben federale ministers Maggie De Block en Kris Peeters gevraagd om de wet te evalueren, ook met oog voor concrete problemen op het terrein. Er ligt nu een ontwerp op tafel om de Vrijwilligerswet aan te passen. Dat wetsontwerp wil het statuut verduidelijken van de grootste vrijwilligersgroep: de vrijwilligers met een onkostenvergoeding. Zo moet er meer duidelijkheid komen over kostenvergoedingen en zouden vrijwilligers in aanmerking kunnen komen voor een fietsvergoeding. Op vraag van Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz wordt het vrijwilligerswerk ook administratief vereenvoudigd. Dit laatste is een gevolg van het Vlaams Actieplan Gecördineerd Vrijwilligersbeleid.

De bevoegde ministers De Block en Peeters hopen dat het nieuwe statuut tegen de herfst in voege kan treden.

Lees hier de perstekst.

Meer informatie vindt u ook op de website van het Vlaams Steunpunt voor Vrijwilligerswerk.

Categorieën: Steunpunten

Vorming 'Onthalen en begeleiden van bezoekers met een beperking'

FARO - wo 01/03/2017 - 16:17

Op 14 en 16 maart vindt een basisvorming plaats rond het toegankelijk onthalen en begeleiden van bezoekers met een beperking. De ideale voorbereiding voor erfgoedmedewerkers in aanloop naar de komende Erfgoeddag. Omdat álle bezoekers onze zorg verdienen.

De vorming richt zich zeer specifiek naar onthaalmedewerkers, suppoosten en gidsen van erfgoedinstellingen of tentoonstellingen. Deze basisvorming betekent een goede eerste kennismaking met de competenties die we nodig hebben voor een klantvriendelijke omgang met bezoekers met een beperking. Of het zorgt voor de nodige opfrissing bij reeds ervaren onthaalmedewerkers, suppoosten en gidsen.

Docent Katleen Smolders is vormingsmedewerker bij Inter, het expertisecentrum rond toegankelijkheid en Universal Design. Maar ook ervaringsdeskundigen zijn betrokken en nemen een adviserende rol op in deze vorming.

Door te klikken op de link, vindt u alle informatie over programma en inschrijvingen m.b.t. de basisvorming voor onthaalmedewerkers en suppoosten op 14 maart 2017; en m.b.t. de basisvorming voor gidsen op 16 maart 2017. De vorming gebeurt in kleine groep en de plaatsen zijn beperkt. Snel inschrijven is dus aangewezen.

Foto: Rijksmuseum Amsterdam, © FARO

Categorieën: Steunpunten

Cultuurprijzen provincie Oost-Vlaanderen 2017: heemkunde en geschiedenis

FARO - wo 01/03/2017 - 15:51

In 2017 schrijft de provincie Oost-Vlaanderen twee prijzen voor historisch onderzoek uit. Zowel in de categorie geschiedenis als in de categorie heemkunde ligt 5.000 euro klaar voor een wetenschappelijk verantwoorde studie.

Wie kan deelnemen? Personen die in Oost-Vlaanderen geboren zijn of er al 5 jaar wonen, of als het werk over Oost-Vlaanderen gaat. Ook proefschriften kunnen dit jaar meedingen.

Bezorg ten laatste op 15 april 2017 het inschrijvingsformulier en 6 exemplaren van het werk aan de provincie Oost-Vlaanderen. Een vakjury buigt zich vervolgens over de inzendingen. De deputatie maakt de winnaar bekend in het najaar.

Meer info: website provincie Oost-Vlaanderen of contacteer Hilde De Mulder, tel. 09 267 72 71, erfgoed@oost-vlaanderen.be

Categorieën: Steunpunten
Inhoud syndiceren